Dwaj ministrowie oświaty w Królestwie Polskiem 1815-30

Pokongresowe Królestwo Polskie miało dwóch ministrów oświaty (wyznań religijnych i oświecenia publicznego).

Pierwszym z nich (do 1820) był Stanisław Kostka hr. Potocki (1755-1821) – mason (jeden z najgorliwszych, Wielki Mistrz Wielkiego Wschodu Narodowego Polski), liberał, antyklerykał, autor słynnego dzieła, którego tytuł mówi sam za siebie: “Podróż do Ciemnogrodu”, zdymisjonowany za tę publikację na żądanie Kościoła.

Drugim był Stanisław Grabowski (1780-1845) – syn naturalny króla Stanisława Augusta, konserwatysta i katolik.

W historiografii “głównego nurtu” i w opinii “niepodległościowców” Potocki ma reputację jak najlepszą – że postępowy, oświecony, rozumny, patriotyczny etc. Grabowski przeciwnie, jak najgorszą – że obskurant, minister “ociemnienia publicznego”, lojalista.

A przecież obaj byli mianowani przez tego samego króla i cara jednocześnie (ba, Potocki to nawet większy “kolaborant”, bo współautor Konstytucji Królestwa i prezes Senatu). Może zatem ktoś spróbuje wyjaśnić tę rozbieżność ocen. I to dlaczego patriotą jest ktoś, kto ośmiesza religię i dąży do podkopania wpływu Kościoła na edukację, złym Polakiem zaś ktoś, kto tę krecią robotę poprzednika odkręcał?

A jeśli komuś się ta sztuka uda, to może przybliżymy się do odpowiedzi na pytanie: czy XIX-wiecznym insurekcjonistom chodziło w pierwszym rzędzie o niepodległość czy o laicko-liberalną rewolucję?

Jacek Bartyzel

facebook

aw

[Głosów:0    Średnia:0/5]
Facebook

0 thoughts on “Dwaj ministrowie oświaty w Królestwie Polskiem 1815-30”

  1. @Autor: “…czy XIX-wiecznym insurekcjonistom chodziło w pierwszym rzędzie o niepodległość czy o laicko-liberalną rewolucję?…” – już tam Ochrana wiedziała, o co tej pruskiej, ale i żydomasońskiej, agenturze chodziło … Polecam wzmianki u J. Giertycha na temat polonizacji “ziem zabranych” od czasów KEN (1773) do Powstanie Listopadowego (1830/1831), o samoistności tego procesu i jego tolerowaniu przez carska administrację (bo wiązał się z rozwojem kulturowym i wzrostem gospodarczym) , i o tym, jak Powstanie przyczyniło się do zakończenia tego procesu i definitywnego tych terenów zrusyfikowania.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *