A. Penty: Odrodzenie ustroju cechowego [1906]

Arthur Penty (1875-1937) nie był dotychczas, wg wszelkich znaków, tłumaczony na język polski. Architekt, filozof społeczny, dystrybucjonista, jeden z wielu intelektualnych współpracowników (czy towarzyszy broni) G.K. Chestertona, walczących o zmianę społeczną wobec zaciskających się wokół jego ojczyzny, żelaznych szczęk katastrofy i wyzysku systemu kapitalistycznego z jednej, a czerwonej łuny rewolucji bolszewickiej z drugiej strony. Jeden z najlepszych teoretyków ustroju cechowego w Europie, autor słynnej “Interpretacji dziejów z perspektywy ruchu cechowego”.  Dzisiaj prezentujemy Państwu jego niewielką, ale niesamowicie bogatą w treść broszurę “Odrodzenie ustroju cechowego” (wydaną […]

Urban: Katolicyzm a konserwatyzm

           Konserwatysta rosyjski, książę Gagarin, jezuita, pisząc broszurę: Czy Rosja będzie katolicką, jeden z rozdziałów zatytułował: „Katolicyzm albo rewolucja”. Postawił on przed swą ojczyzną dylemat: albo pogodzi się z papiestwem i przepoi całą swą zbiorową psychikę myślą katolicką, albo doczeka się rewolucji. Wnikliwą argumentacją stara się wykazać swoim współzawodnikom, że dwa tylko właściwe pierwiastki działają w świecie: pierwiastek wcielony w katolicyzmie, a diametralnie wykluczający rewolucję, i pierwiastek rewolucyjny, z natury swej godzący w naturę katolicką. Wszystko inne jest połowicznością i niekonsekwencją. Wiadomo, że Rosja […]

Dzieduszycki: Hasło neoslawizmu [w:] Przegląd Powszechny, 1908, nr 99

  List do redakcji „Przeglądu Powszechnego”. Szanowna Redakcjo!. Bardzo zaszczytnym jest to dla mnie, że Redakcja Przeglądu Powszechnego pyta się o moje zdanie w sprawie Neoslawizmu, pospieszam więc z odpowiedzią. Chodzi tu o zamiar nawiązania ściślejszych stosunków na polu kulturalnym i ekonomicznym pomiędzy narodami słowiańskiemu Byłoby to rzeczą naturalną i pożądaną, gdyby się narody słowiańskie lepiej nawzajem poznały; pozbyłyby się w ten sposób niejednego uprzedzenia, zdołałyby może niejednej naukowej pracy dokonać wspólnymi siłami; nie wątpię, że mogłyby nieraz rzetelne korzyści ekonomiczne wypłynąć z takiego bliższego […]

[Archiwum polskiej prawicy:] Buszczyński: Cierpliwość czy rewolucja [1862]

Roma o la morte! Wołał Garibaldi. Wojna czy pokój? Wołała Warszawa w 1861 roku. Cierpliwość czy rewolucja? Pytamy w roku 1862. Ale jakiekolwiek zadamy sobie pytanie zawsze odpowiedź jedna. Hasłem naszym Śmierć albo Polska! Rozbierzmy te słowa; rozpatrzmy uważnie stanowisko dzisiejsze Polaków. Gdziekolwiek są Polacy, w kraju czy za granicą, myślą o Polsce, rozprawiają o Polsce, pracują dla Polski. Ruchem tym kieruje wola narodu. Wolę narodu sądzi opinia publiczna. Opinią publiczną kieruje dziennikarstwo. W tej wzajemnej zależności potrzeba koniecznie: porozumieć się. Nadchodzi chwila stanowcza. Dwóch […]

[Archiwum polskiej prawicy] Mowa p. Wojciecha Dzieduszyckiego wypowiedziana w Radzie państwa podczas obrad nad reformą ustawy wyborczej

Stoimy pośród debaty, do której przywiązują może większe obawy i większe nadzieje, niżeliby się należało; jest to jednak niezawodnie jedna z najdonioślejszych,jakie mogą zająć ciało prawodawcze, a najważniejsza, jaką się ta Izba w ciągu tej kadencyi zajmowała. Opuszczając wczoraj Izbę miałem wrażenie, jakoby ci właśnie mówcy, którzy bronili powszechnego prawa głosowania, uczynili wszystko, co było w ich mocy, aby odstraszyć większość tej Izby, ludzi myślących spokojnie, ludzi, którym chodzi o dobro tego państwa, ludzi, którzy na politykę się zapatruje nie jako na igraszkę, jeno jako […]

[Archiwum polskiej prawicy] Wasiutyński: Kryzys demokratyzmu [1920]

Jesteśmy świadkami kryzysu idei demokratycznej. W kołach inteligencji szerzy się rozczarowanie do „rządów ludowych”, a ten nastrój oddziaływuje na stosunek do samej idei. Wytyka się niezdolność przedstawicieli ludu do rozwiązywania zagadnień politycznych i społecznych i do kierownictwa życiem państwowym. Wykazuje się egoistyczne, klasowe stanowisko w sprawach doniosłości ogólno-narodowej. Nie chodzi tutaj o analizę słuszności tych twierdzeń. Powyższe wszakże nastroje doprowadzą zapewne do rewizji poglądów na problemat demokracji w Polsce. Warto się przeto nim nieco zająć. Przez kilkadziesiąt lat toczyła się na ziemiach polskich uporczywa walka […]

[Archiwum polskiej prawicy] Wasiutyński: Centralizm a samorząd (1921)

    W jednym z pierwszych artykułów uchwalonej Konstytucji czytamy: „Rzeczpospolita Polska, opierając swój ustrój na zasadzie szerokiego samorządu terytorialnego, przekaże przedstawicielstwom tego samorządu właściwy zakres ustawodawstwa, zwłaszcza z dziedziny administracji, kultury i gospodarstwa, który zostanie bliżej określony ustawami państwowymi”. Urzeczywistnienie tej zasady wprowadziłoby gruntowną zmianę do przemożnych tendencji czynników kierowniczych w państwie polskiemu. Zacytowany bowiem ustąp konstytucji zapowiada nie tylko szeroki samorząd w zakresie administracji, lecz również przekazanie organizacjom samorządu terytorialnego części władzy ustawodawczej, czyli obdarzenie ich autonomią. Jest to pośrednie potępienie dotychczasowych dążeń […]

[Archiwum polskiej prawicy] Bohdan Wasiutyński: Jak to będzie w wolnej Polsce (Warszawa 1918)

Opłakane skutki podziałów.   Żywe ciało Polski pokrajali trzej zaborcy i przeprowadzili przez to ciało rowy graniczne według swojej chciwości. Chcieli zagarnięte części tak ściśle połączyć ze swymi państwami, aby, jak mówili, zapomniano samego imienia Polaków. Nie dbano wcale o interesy ludności polskiej, poświęcano je dla interesów Niemców, Rosjan czy Austriaków. Z przyłączonych ziem starano się wyciągnąć dla siebie jak najwięcej korzyści. Była to lada jaka gospodarka na cudzym, ze szkodą prawowitego właściciela ziemi — Narodu Polskiego, Największą część Polski zabrali Moskale. Dostali Królestwo Polskie, […]