Orzełek: Aleksander Bocheński – od rozmów z Borejszą do „Dziejów głupoty” (1)

Aleksander Bocheński osobom zainteresowanym najnowszymi dziejami Polski, historią myśli politycznej czy sporami o przyczyny upadku państwa znany jest przede wszystkim jako zdecydowany krytyk braku realizmu w polityce i głosiciel kontrowersyjnej, ale spójnej wizji polskiej przeszłości ostatnich 250 lat. Jego refleksja historyczna łączyła się jednak ściśle ze stosunkiem do współczesności. Aleksander Bocheński był przede wszystkim publicystą, jednakże, bywał także politykiem. Dotyczyło to zwłaszcza sytuacji kryzysowych – lat wojny i pierwszych lat powojennych oraz początku lat osiemdziesiątych. Zaangażowanie polityczne Bocheńskiego u progu Polski Ludowej okazało się mieć […]

Engelgard: Bolesław Piasecki zawsze myślał o Polsce

„Piasecki to postać tragiczna, atakowana przez ludzi, którzy w swoim życiu nic dla Polski nie zrobili, ale za to wiele o tym mówili. Owszem, popełniał błędy, nieraz się mylił, ale zawsze działał z myślą o Polsce. Był kimś wyjątkowym, co widać dzisiaj bardzo wyraziście obserwując współczesnych polityków, a raczej politykierów” – mówił Jan Engelgard w wywiadzie dla pisma „Młodzież Imperium”. Mówi się często, że byli falangiści stanowili w PAX grupę „nieliczną, ale wpływową”. Czy tak było rzeczywiście? Jak wielu byłych aktywistów RNR trafiło po drugiej […]

O PAX-ie i nie tylko

W dniach 21-22 listopada br. odbyła się w Szczecinie konferencja naukowa zatytułowana „»Nadzieje i rozczarowania«. Środowiska katolików świeckich w Polsce (1945-1956)”. Organizatorami konferencji był Wydział Humanistyczny Uniwersytetu Szczecińskiego oraz Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Szczecinie. W gronie uczestników znajdowali się badacze poruszanej problematyki, reprezentujący ośrodki naukowe z całej Polski oraz badacze niezależni. Wśród prelegentów wyróżnić należy m.in. Romana Graczyka, autora pracy „Cena przetrwania? SB a «Tygodnik Powszechny»” (Warszawa 2011). Wygłosił on referat pt.: „Personalizm katolicki na łamach «Znaku» i «Tygodnika Powszechnego» w latach 1945-1953”. Wskazał […]

Motas: „Falanga” raz jeszcze

Nakładem Oficyny Wydawniczej ASPRA-JR ukazała się najnowsza praca prof. Szymona Rudnickiego zatytułowana „Falanga Ruch Narodowo-Radykalny”. Autor należy do nestorów badań nad dziejami ruchu narodowego w Polsce. Przed omówieniem bieżącej publikacji tytułem wstępu warto odnieść się pokrótce do innej, jednej z pierwszych poświęconych tej problematyce pozycji – wydanej w 1985 r. pracy „Obóz Narodowo-Radykalny. Geneza i działalność”. Obok prac Jana Józefa Lipskiego (szerzej na ten temat piszę m.in. w książce „Od PAX-u do ONR-u”, Warszawa 2017) publikacja stała się naczelną pozycją w nurcie historiografii krytycznie oceniającej […]

Engelgard: Stefan Kisielewski pisze do Bolesława Piaseckiego

O przyjaźni łączącej Stefana Kisielewskiego i Bolesława Piaseckiego pisałem już w kilku innych miejscach, w tym w książce „Wielka gra Bolesława Piaseckiego” (2008) i w II jej wydaniu pod innym tytułem „Bolesław Piasecki 1939-1956” (2015). Prezentowany poniżej list nigdy nie był publikowany. Pisany ręcznie przez Kisielewskiego w gorących dniach Października 1956 jest unikatowym źródłem pokazującym nastroje dużej części polskiej inteligencji. Kisielewski pisze do Piaseckiego jako przyjaciel i sympatyk, odcina się od nagonki na niego, jaka rozpętała się tuż po opublikowaniu artykułu pt. „Instynkt państwowy„ („Słowo […]

Rostworowski: ”PAX był trzecim wcieleniem tej samej ideologii, jaką stworzyła ONR w końcowym okresie II Rzeczypospolitej i Konfederacja Narodu w latach okupacji”

”PAX był trzecim wcieleniem tej samej ideologii, jaką stworzyła ONR w końcowym okresie II Rzeczypospolitej i Konfederacja Narodu w latach okupacji. Ludzie, którzy się w tamtych okresach związali z Bolesławem Piaseckim, pozostawali mu wierni i z wyrozumiałością przyjmowali to wszystko, co on głosił w dobie socjalizmu. Pax miał kościec uformowany w różnych czasokresach istnienia Polski” – mówi Stanisław Rostworowski, działacz ChSS. Działaczem politycznym stał się Pan podczas studiów na KUL. Zaczęło się od pracy na rzecz Paxu. Co Pana wciągnęło do tej organizacji? – Człowiek […]

Motas [rec.]: Zygmunt Przetakiewicz jr, „Spowiedź grzesznika. Z PAX-u, Solidarności i Andersena”.

Stowarzyszenie PAX formalnie nie istnieje od blisko ćwierćwiecza. W coraz większym stopniu organizacja założona i kierowana przez Bolesława Piaseckiego staje się zagadnieniem z dziedziny historii najnowszej. Zagadnieniem, które, co warto podkreślić, wciąż intryguje. Widoczny jest wzrost zainteresowania PAX-em zarówno ze strony historyków, politologów, jak i kulturoznawców. Głos w dyskusji nad bilansem blisko półwiecznej historii Stowarzyszenia zabierają zarówno polityczni adwersarze PAX-u, jak i osoby z nim związane. Wśród tych ostatnich poczesne miejsce, obok dawnych działaczy Stowarzyszenia, zajmują członkowie rodzin liderów formacji. Swoje wspomnienia zatytułowane „Spowiedź grzesznika. […]