Lewicki: Polska – Ukraina, dwie rocznice

W kwietniu mamy w Polsce dwie rocznice, które dotyczą stosunków polsko-ukraińskich. Stosunek Polaków oraz Ukraińców do tych rocznic i wydarzeń, których dotyczą, jest bardzo znaczący i jednocześnie wiele mówi o historii jak i dniu dzisiejszym stosunków polsko-ukraińskich, oraz wyznacza perspektywy polsko-ukraińskiej współpracy. Chodzi mi o, wypadającą w dniu 21 kwietnia, 100 rocznicę zawarcia polsko-ukraińskiej konwencji wojskowej między Piłsudskim i Petlurą, która skutkowała wojskową współpracą i wspólną walką z bolszewikami. Ta druga rocznica, wypadająca tydzień później, to 73 rocznica akcji „Wisła”, która oznaczała przesiedlenie ukraińskiej i […]

Luma: Piłsudski a dzisiejsi aktywiści

Kult Marszałka Piłsudskiego przekracza już pewne granice. Telewizja publiczna emituje serial ,,Młody Piłsudski”, w kinach niedawno mogliśmy obejrzeć film biograficzny ,,Piłsudski”. W miastach plakaty z podobizną tego jednego z Ojców Niepodległości niemalże na każdym słupie ogłoszeniowym. W szkołach z okazji rocznicy odzyskania niepodległości dzieci i młodzież śpiewają pieśni legionowe, po których są cytaty, wygłaszane są mowy, rozkazy – wszystko z Piłsudskim i o Piłsudskim. A przecież gdyby historia ułożyła się tak jak chciał Marszałek, to Niemcy wygrałyby I wojnę światową i zapewne powstałaby Polska, ale […]

Piasta: Piłsudski w Poznaniu?

Pisanie na nowo naszej rodzimej historii nabiera coraz większego rozmachu. W kontekście powyższego nie powinno dziwić, że duchowi spadkobiercy sanacji, w ramach wali z kultem jednostki, planują postawić w centrum Poznania pomnik Piłsudskiego. Związki „marszałka” z przedwojennym Poznaniem cechowały się daleko posuniętą wzajemnością. Ziuk, głęboko zakorzeniony w prowincjonalnej mentalności kresowej, Wielkopolan nie rozumiał i im nie ufał. Powszechną opinię przedwojennych poznańczyków o wąsatym brygadierze najlepiej zaś oddają słowa Dmowskiego (skądinąd poznańczyka przyszywanego): „Nie rozumie Polski, jest kombinacją starego romantyka polskiego z bolszewikiem moskiewskim. Otrzymawszy posadę […]

Lewicki: Tusk, niczym Piłsudski, przeprasza Ukrainę

Wydarzenia ostatnich tygodni wskazują, że w sprawie Ukrainy poważne siły polityczne osiągnęły porozumienie. Rosji zostało bezwarunkowo przywrócone członkostwo w Radzie Europy (CoE) przeciw czemu protestowali oczywiście delegaci ukraińscy, wysłani tam jeszcze za rządów byłego prezydenta Poroszenki. Niczego nie zdziałali swoimi protestami i obrażaniem przedstawicieli państw, którzy w głosowaniu o tym zadecydowali. Tylko sobie tym zaszkodzili, gdyż ci Francuzi, Włosi, Hiszpanie, czy Niemcy, którzy byli wystawieni na słuchanie ich impertynenckich i obraźliwych uwag o zdradzie, sprzedajności i uległości względem Rosji, będą, już na stałe, przeciwko wyznaczaniu […]

Odezwa Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Polski (maj 1926)

Od Redakcji: W mniemaniu potoczno-internetowym częsty jest pogląd, że zamach majowy z 1926 roku Józef Piłsudski przeprowadził przeciwko komunistom z Komunistycznej Partii Polski. W rzeczywistości przeprowadził go przeciwko powstałemu dopiero co prawicowemu tzw. trzeciemu rządowi Wincentego Witosa, opartego o sojusz Narodowej Demokracji i PSL “Piast”. Co więcej, w maju 1926 roku jego buntownicze działania poparli komuniści z Komunistycznej Partii Polski, co potem uznali za błąd (tzw. błąd majowy). Jako dowód drukujemy treść odezwy Komunistycznej Partii Polski z tych krwawych dni: Robotnicy, baczność! Najbliższe godziny mogą […]

Wielomski: Kresy Wschodnie – mity wokół polityki kresowej, sentymentalizm, roszczenia…

Politycy, publicyści i myśliciele polityczni w okresie rozbiorowym, czyli po 1772 roku przez dość długo zakładali, że odbudowane przyszłe Państwo Polskie będzie miało granice z 1772 roku, czyli obejmujące bardzo dalekie kresy, aż pod rogatki Smoleńska i Kijowa. Kiedy i w jakich okolicznościach zaczęto sobie uświadamiać, że program ten jest utopią? Jak patrzyli na problem piłsudczycy a jak narodowcy?  

Wielomski: Dyktatura populistyczna

Dyktatura dyktaturze nierówna. Są dyktatury konserwatywne i rewolucyjne, prawicowe i lewicowe, liberalne i socjalistyczne. Nie ma czegoś takiego jak jedna ideologia lub filozofia polityczna autorytaryzmu. Rządy personalne są jedną z form ustrojowych, jednym z narzędzi sprawowania władzy. Kiedy konserwatyści myślą sobie i piszą o dyktaturze, to zwykle mają przed oczami jakiegoś gen. Francisco Franco czy gen. Augusto Pinocheta, Czarnych Pułkowników w Grecji lub gen. Miguela Primo de Riverę. Rzadko dyktaturę kojarzymy z jak najbardziej równie autentycznymi dyktatorami jak Oliver Cromwell, Maximilien Robespierre, Adolf Hitler, Władimir […]

Śmiech: Roman Dmowski i Maria Koplewska

Postać Marii Piłsudskiej (primo voto Juszkiewiczowa, z domu Koplewska; 1865-1921), pierwszej żony Józefa Piłsudskiego fascynuje do dziś wielu badaczy historii Polski nie tylko ze względu na osobę Piłsudskiego, ale także z tego powodu, że prawdopodobnie to właśnie Maria (wówczas) Juszkiewiczowa spowodowała, że po raz pierwszy spotkali się i poznali właśnie Piłsudski i Roman Dmowski. O ile historia życia prywatnego Ziuka obfitowała w skandale i sensacyjne wydarzenia, które stanowiły przez lata pożywienie dla prasy brukowej, o tyle nie można tego samego powiedzieć o Dmowskim, którego szczegóły […]