Modzelewski: Najważniejszy dowódca w wojnie z bolszewikami w sierpniu 1920 r.

Dopiero niedawno potwierdzono w piśmiennictwie polskim, że nominacja w lipcu 1920 r. generała Tadeusza Rozwadowskiego na stanowisku Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego była – używając współczesnego języka – wynikiem presji władz francuskich. Ów generał przebywał wcześniej w Paryżu i spotkał się m.in. z jedną z najważniejszych figur tego państwa – marszałkiem Ferdynandem Fochem, który nieformalnie „namaścił” Rozwadowskiego do tej roli. Decyzję podjął oczywiście rząd francuski dając kredyt zaufania osobie wywodzącej się z armii austriackiej, mającej – co jest godne podkreślenia – inne ważne cechy: był zawodowym […]

Modzelewski: Najwięksi przegrani roku 1920

Nie, tym przegranym nie było państwo bolszewickie. Prawda: przegrało kampanię z Polską trwającą raptem niecałe dwa miesiące (od połowy sierpnia do końca września 1920 roku, którą jednak poprzedzały prawie trzy miesiące sukcesów zapoczątkowanych odzyskaniem Kijowa i rajdem aż pod Warszawę: o taką zdolność ofensywną obolałej, źle zaopatrzonej i również fatalnie dowodzonej Armii Czerwonej nikt nie podejrzewał. Dwie przegrane bitwy – Warszawska i Niemeńska były gorzką pigułką po chwilowym sukcesie, ale nie odebrały bolszewikom największego sukcesu, który dały mu zwycięstwa nad Polską z czerwca i lipca […]

Modzelewski: Mit federacji państw środkowo-wschodniej Europy rządzonej przez „małą Polskę”

Równo sto lat temu ostatecznie załamała się koncepcja powołania federacji na części terytoriów, które w XVIII wieku należały do państwa polsko-litewskiego. Historia tej choroby ma już bardzo bogatą literaturę – nie tylko naukową, lecz przede wszystkim polityczną i propagandową – więc nie będę jej streszczać: zainteresowani mogą przeczytać na ten temat dużo. W skrócie tylko przypomnę, że bezspornym rysem (zasadniczym) tej koncepcji było utworzenie związku dwóch, trzech a nawet czterech państw: wariant mały – Polska i Litwa, wariant szerszy – Polska, Litwa i Białoruś, wariant […]

Rękas: Piłsudski i Stalin – ci, których nie było pod Warszawą

To się niepotrzebnie zlewa w polskiej świadomości, podczas gdy w istocie bitwa warszawska (czyli obrona, a następnie kontrofensywa polska na przedpolach stolicy) i cała operacja warszawski-puławska – to nie są synonimy. Pierwsza była częścią drugiej. Dla bitwy warszawskiej decydujący był opór i zdecydowane dowodzenie gen. Władysława Sikorskiego, a przede wszystkim zmysł strategiczny objawiony niespodziewanie przez gen. Józefa Hallera we współpracy z gen. Władysławem Zagórskim, którzy wyczuli najlepszy moment dla przejścia 5 Armii do działań ofensywnych. Zgodnie ze stanem wiedzy wojskowej na rok 1920 – Warszawę […]

Engelgard: Gen. Rozwadowski i Bitwa Warszawska

Wilanów był ostatnim punktem oporu wojsk rządowych walczących od 12 maja 1926 r. przeciwko oddziałom Józefa Piłsudskiego. Trzydniowe krwawe walki kosztowały życie 379 osób, w tym 164 cywilów. Legalny rząd Rzeczypospolitej z Wincentym Witosem na czele, prezydent Stanisław Wojciechowski oraz grupa wojskowych, podjęła 14 maja wieczorem decyzję o zaprzestaniu walki Była to de facto kapitulacja przed Piłsudskim, ale decyzję tę dyktowała realna obawa przed rozlaniem się walki na teren całego kraju, co mogło zakończyć się niszczącą wojną domową. Wśród zgromadzonych w Wilanowie panował nastrój przygnębienia […]

Sanicki: Czy gloryfikacja Józefa Piłsudskiego jest słuszna?

Niejednokrotnie zadajemy sobie pytanie odnośnie prawdziwości informacji dotyczących postaci historycznych. Zastanawiamy się czy dane, które do nas docierają stanowią całą prawdę o danej osobie czy to tylko strzępy i zlepek informacji pochodzących z różnych źródeł. Na bazie otrzymanych wiadomości możemy nabrać wątpliwości, co do właściwej oceny rzeczywistości i wstrzymać się od sądu. Nie ulega wątpliwości, że jednym z dobrodziejstw dzisiejszych czasów jest szerszy dostęp do informacji. Możemy posiłkować się różnymi źródłami i na podstawie zebranego materiału dokonać oceny. Postać Józefa Piłsudskiego wydaje się pasować do […]

Rozmowy małżeńskie Wielomskich: Dmowski vs Piłsudski?

Adam Wielomski: W związku ze zbliżającą się setną rocznicą odparcia bolszewików spod Warszawy dają się słyszeć głosy, że przy tej okazji należy zakopać stare spory Dmowski vs Piłsudski i endecja vs piłsudczyzna i zjednoczyć dwie tradycje na wspólnej bazie patriotyzmu. Pomijam tutaj istotny fakt, że wezwania te często formułowane są przez osoby ze środowiska endeckiego, aspirujące do członkostwa i tzw. miejsc biorących do Sejmu z list PiS, co należy uznać za zwykłe podlizywanie się kaczystom. Uważam, że mimo upływu stu lat w dwóch miejscach pozycje endeckie […]

Luma: Generalicja powstania listopadowego

Z zasady sceptycznie podchodzę do liberalnej demokracji. Na obronę takowej nie poświęcę nawet godziny, bo są rzeczy bardziej godne uwagi i czasu niż ta ,,masońska” hybryda. Interesują mnie natomiast wszelkie zmiany systemu, które wzmacniają nasz kraj i które prowadzą do poszerzania zakresu naszej wolności. Nie brzydzę się pojęciami w rodzaju pucz, zamach stanu czy przewrót. Zależy czy będą skuteczne i co po nich nastąpi. Tak samo godzę się na czasowe ograniczenia wolności i na cenzurę, która nie przybierze charakteru trwałego. Wszystko jestem w stanie znieść […]